5e Nationale Symposium - Dr. van den Berkmortel: Eerste ervaringen Geriatric Navigator: ander MDO geeft beter inzicht

EDE - Het werken met de Geriatric Navigator vergt in de praktijk enige gewenning. Zorgverleners in het Atrium Medisch Centrum in Heerlen hebben eerder dit jaar ervaring opgedaan met dit screeningsinstrument bij oudere patiënten met darmkanker. Hoewel de keuze wel of niet behandelen nog steeds lastig is, levert de Geriatric Navigator toch een zinvolle bijdrage. "Het multidisciplinair overleg verloopt anders en we hebben beter inzicht in welke stappen we kunnen verbeteren", aldus internist oncoloog dr. Franchette van den Berkmortel.

Door Jan van Hoof

Direct bij aanvang van haar presentatie valt dr. Franchette van den Berkmortel met de deur in huis. In de praktijk is het toepassen van de Geriatric Navigator volgens haar nog even wennen. Ook het toetreden van geriater aan het multidisciplinair oncologisch team vergde aanpassing van de deelnemers. Verder doorliepen zorgverleners een scholingsprogramma en werd de zorg op onderdelen aangepast (ruimte voor consultatie van de geriater).

Toename aantal ouderen

Volgens dr. Franchette van den Berkmortel was het zeker de moeite waard om deze ‘hindernissen' te nemen, gelet op de verwachte groei van het aantal ouderen. Het Atrium Medisch Centrum is een groot algemeen ziekenhuis verspreid over drie locaties (Brunssum, Heerlen en Kerkrade) met een verzorgingsgebied van in totaal 300.000 potentiële patiënten. In deze Parkstad-regio speelt vergrijzing, ontgroening en krimp van de bevolking een steeds grotere rol. In 2006 was 1 op de 4 inwoners al 65 jaar of ouder. In Nederland wordt deze verhouding pas in 2025 gehaald, zo is de prognose. In Parkstad zal tegen die tijd 1 op 3 inwoners ouder zijn dan 65 jaar.

Om de verwachte toestroom van oudere patiënten met kanker goede zorg te kunnen verlenen, zijn er maatregelen nodig. Een van de mogelijkheden is het inzetten van de Geriatric Navigator, een digitaal screeningsinstrument dat ontwikkeld is door stichting GeriOnNe in samenwerking met het kennisplatform Tele-Oncologie en Geriatrie (Geriotto). Het Atrium Medisch Centrum zet dit instrument sinds 2011 bij de screening van patiënten met colorectale tumoren in de diagnostische fase. Hiervoor zijn aanpassingen aangebracht in het zorgpad.

Gewijzigd multidisciplinair overleg

Kort samengevat komt de procedure erop neer dat in samenwerking met de patiënt de Geriatric Navigator wordt ingevuld. De uitkomsten daarvan worden doorgezonden naar de geriater en geriatrisch verpleegkundige. Op indicatie volgt hierna een afspraak met de patiënt en vindt er overleg plaats met de huisarts. De geriater brengt vervolgens verslag uit binnen het multidisciplinair overleg. Aan de hand van de inbreng van alle andere disciplines wordt tenslotte een ´ideaal en haalbaar behandelplan' opgesteld.

Gedurende de eerste 7 maanden van 2011 werden in Heerlen 27 patiënten met darmkanker en 14 patiënten met rectumkanker gediagnosticeerd. Bij 28 patiënten vond screening plaats met behulp van de Geriatric Navigator. Bij de overige 13 werd het instrument niet gebruikt, omdat het behandeltraject inmiddels was gestart, gekozen was voor een afwijkend traject of vanwege tijdelijke problemen met de website. Uit de proef kwam onder meer naar voren dat 13 procent van de darmkankerpatiënten een WHO-score had van 2 of hoger en 10 procent van de patiënten met een rectumcarcinoom.

Beter inzicht klachten en problemen

Andere indicatoren die aan het licht kwamen betroffen onder andere hart- en vaatziekten (in beide groepen 46 procent). De incidentie van diabetes lag iets hoger bij patiënten met een coloncarcinoom (15 versus 13 procent). Ook COPD kwam vaker voor bij patiënten met een coloncarcinoom versus rectumcarcinoom (13 tegenover 0 procent). De Charlson Index (3 of hoger) lag bij rectumcarcinoom aanzienlijk hoger (85 procent) in vergelijking met patiënten met een coloncarcinoom (57 procent).

Uit de screening bleek verder dat 20 procent van de patiënten met een coloncarcinoom 5 of meer medicamenten gebruiken. Bij patiënten met rectumcarcinoom lag dat nog hoger, namelijk 31 procent. Ook bleek dat tweederde van beide patiëntengroepen beperkingen had in de mobiliteit. Verder had 66 procent van de colonpatiënten respectievelijk 40 procent van de rectumpatiënten te maken met een geriatrisch syndroom. Ook problemen met horen en zien kwamen vaak voor.

Meer inbreng behandelplan

De introductie van de Geriatric Navigator heeft volgens dr. F. van den Berkmortel aantoonbaar dat veranderingen in het zorgproces geleid. "We zien dat vooral binnen het multidisciplinair overleg. Met een geriater erbij gebeurt er iets anders. De chirurg stelt bijvoorbeeld een behandeling voor. De geriater betrekt daar de uitkomsten van screening bij en via de huisarts wordt de vraag opgeworpen ‘Wat wil de patient?'. Al deze aandachtspunten worden meegenomen bij het opstellen van het behandelplan, opgeslagen in de status en besproken met de patiënt. En als de patiënt het voorstel niet ziet zitten, dan wordt het alsnog aangepast."

Vanuit praktisch oogpunt is het volgens dr. Franchette van den Berkmortel geen probleem meer om alle patiënten te screenen. "We doen bijna een volledig CGA. Deze informatie wordt doorgestuurd naar de geriater. Het betrekken van de geriater in het multidisciplinair overleg wordt als positief ervaren. Inmiddels zit de Geriatric Navigator standaard in het zorgprogramma binnen ons poliklinisch traject. Maar heldere uitleg aan de patiënt blijft belangrijk."

Samenwerking andere ziekenhuizen

De ervaringen in het Atrium Medisch Centrum zijn zodanig dat inmiddels besloten is de Geriatric Navigator in te gaan zetten binnen het multidisciplinair overleg voor patiënten met mamma- of longcarcinoom. Alle verzamelde informatie wordt opgeslagen in een database. "Aan de hand van voortschrijdend inzicht zal beoordeeld worden welke stappen en onderdelen we nog verder kunnen verbeteren. Bij voorkeur in samenwerking met andere ziekenhuizen. Maar de aanwijzing behandelen of niet-behandelen is een blijft geen gemakkelijke opgave bij oudere mensen met kanker."

Presentatie dr. Franchette van den Berkmortel & G. Boonstra-Lezwijn
Website: www.geriotto.nl 

• Screeningsinstrumenten: 'Oppassen met te snelle conclusies'
• Prof. Extermann: 'If you assess your patients, half of the job is done'
• Geriatrisch assessment: houd rekening met wensen patiënt
• Onderzoek naar interactie tussen kanker en veroudering in Limburg
• Onderzoek naar partiële bestraling oudere vrouwen met borstkanker
• Eerste ervaringen met Geriatric Navigator: ander MDO geeft beter  
• Cancer Survivorship Awareness maakt aanpassing van zorg noodzakelijk

Meer informatie

Meer informatie over de Geriatric Navigator is verkrijgbaar bij Maruscha de Vries, coördinator ouderen en kanker bij het Integraal Kankercentrum Zuid (IKZ) in Eindhoven. Tel. 040 - 297 16 16.

Naar boven