5e Nationale Symposium - Prof. Dr. Buntinx: Onderzoek naar interactie tussen kanker en veroudering in Limburg

EDE - In veel studies wordt onderzoek gedaan naar de invloed van kanker tussen diverse groepen patiënten en normpopulaties. Of het autonome verouderingsproces ook invloed heeft op de kwaliteit van leven, blijft doorgaans buiten beeld. Prof. dr. Frank Buntinx (Katholieke Universiteit, Leuven) onderzoekt daarom in de Klimop-studie wat de specifieke interactie is tussen de diagnose kanker en verouderingsprocessen op het welbevinden van oudere patiënten.

Door Jan van Hoof

Prof. dr. Frank Buntinx, hoofd van het Academisch Centrum Huisartsengeneeskunde aan de Katholieke Universiteit in Leuven, presenteerde de resulaten van de KLIMOP-studie. Dat is een interregionale cohort studie naar kanker bij oudere patiënten in Nederland en Vlaanderen. Voor de analyses van deze studie is gebruik gemaakt van het Registratienet Huisartsenpraktijken van Maastricht University en de Intego-databank van de Universiteit van Leuven. In totaal voldeden 3.544 kankerpatiënten en 11.060 niet-kankerpatiënten aan de criteria voor leeftijd, geslacht en praktijk.

Comorbiditeit

Uit de cijfers blijkt dat het aantal chronische ziekten bij mannen boven de 60 jaar in beide groepen patiënten vrijwel gelijk is. Zo had 36 procent van de kankerpatiënten en 34 procent van de niet-kankerpatiënten 3 of meer ziekten onder de leden. Ook patiënten met 1 of 2 ziekten was in beide groepen vrijwel gelijk. Bij vrouwen van 60 jaar en ouder was een soortgelijk beeld te zien. Alleen in de groep niet-kankerpatiënten met 3 of meer bijkomende ziekten lag het percentage iets hoger (33 procent) versus de groep kankerpatiënten (30,5 procent).

Na de diagnose ‘kanker' kwamen er weinig nieuwe aandoeningen bij, met uitzondering van trombose en pulmonale hypertensie. Verder toonden de analyses aan dat dementie de beste garantie is om geen kanker te krijgen. "Bij deze mensen wordt althans de diagnose ‘kanker' niet gesteld", aldus prof. dr. Frank Buntinx op licht ironosche toon.

Klimop-studie

Het probleem bij oudere mensen is dat onderzoekers en zorgverleners naar heel veel aspecten tegelijk moeten kijken. Niet alleen fysieke aandachtspunten, maar ook sociaal netwerk, welbevinden, leeftijdsgerelateerde ongemak, enzovoort. Daarnaast zijn er grote individuele verschillen. De ene patiënt is 60 jaar en zit in een rolstoel, terwijl de andere 80 jaar is en meer reist dan ik." In de Klimop-studie, een cohort-studie naar het welbevinden van ouderen kankerpatiënten in Vlaanderen en Nederland, wordt daarom specifiek gekeken naar de impact van de diagnose kanker, veroudering en de onderlinge interactie tussen deze twee aspecten op de overleving en het welzijn van oudere kankerpatiënten.

Bij welbevinden gaat het om aandachtspunten als comorbiditeit, algemeen dagelijkse levensbehoeften (ADL), instrumentele algemene dagelijkse levensverrichtingen (IADL), cognitie, depressie, kwaliteit van leven, eenzaamheid en het sociaal netwerk rondom de patiënt. Bij het thema veroudering wordt gekeken naar leeftijd, kwetsbaarheid (frailty), lengte van de telomeren en immunologische veroudering. Tot dusver zijn er 345 patiënten geïncludeerd; het streven is uiteindelijk de data van 750 patiënten op te nemen in het onderzoek. Deze groep wordt in drie groepen onderverdeeld: oudere kankerpatiënten, jongere kankerpatiënten en ouderen zonder eerdere diagnose kanker.

Eerste resultaten

De nulmeting laat zien dat er geen grote verschillen zijn waar te nemen op de depressieschalen. Wel blijkt het gevoel van eenzaamheid snel toe te nemen bij oudere mensen. Opmerkelijk genoeg heeft circa 49 procent van de ouderen boven 70 jaar zónder kanker daar last van tegenover 40 procent van de ouderen mét kanker. De eerste gegevens wijzen verder op een sterke relatie tussen depressie en vermoeidheid. "Het idee dat dit samenhangt met de diagnose kanker zal wel kloppen. Maar het effect van depressies op het welbevinden is nog niet helder." Prof. dr. Frank Buntinx tekent daarbij aan dat het om vroege data gaat.

De kwaliteit van leven laat na zes maanden bij patiënten die géén kanker hebben, geen grote verschillen zien. Oudere patiënten mét kanker geven aan een duidelijk slechtere kwaliteit van leven te hebben, terwijl jongere kankerpatiënten aan de ene kant aangeven dat hun vermoeidheidsklachten toenemen maar opvallend genoeg aan de andere kant rapporteren een gelijke of zelfs betere kwaliteit van leven te hebben. "Waarom deze verschillen optreden, is nog niet duidelijk."

Presentatie prof. dr. Frank Buntinx
Websites: www.achg.be | www.intego.be | rnh-maastricht.nl
 

• Screeningsinstrumenten: 'Oppassen met te snelle conclusies'
• Prof. Extermann: 'If you assess your patients, half of the job is done'
• Geriatrisch assessment: houd rekening met wensen patiënt
• Onderzoek naar interactie tussen kanker en veroudering in Limburg
• Onderzoek naar partiële bestraling oudere vrouwen met borstkanker
• Eerste ervaringen met Geriatric Navigator: ander MDO geeft beter  
• Cancer Survivorship Awareness maakt aanpassing van zorg noodzakelijk

Meer informatie

Meer informatie is verkrijgbaar bij coördinator ouderen en kanker van het IKZ, Maruscha de Vries. Tel. 040 - 297 16 16.

Naar boven