5e Nationale Symposium - Prof. Dr. Nortier: Screeningsinstrumenten: 'Oppassen met te snelle conclusies'

EDE - Ouderen die meer dan 4 punten scoren op de Groningen Frailty Indicator (GFI) worden beschouwd als 'kwetsbaar' (frail). Bij een score van 1 - 3 is wellicht geen uitgebreide test nodig. Die stelling poneerde medisch oncoloog prof. dr. Hans Nortier (Leids Universitair Medisch Centrum) tijdens het 5e symposium van GeriOnNe op 9 november in Ede. Maar hij gaf ook een waarschuwing: "We moeten oppassen met te snelle conclusies."

Door Jan van Hoof

De Groningen Frailty Indicator indexeert in totaal 15 verschillende aandachtspunten, waaronder mobiliteit, fysieke gesteldheid, morbiditeit, psychosociale zorg en het welzijn van de patiënt. Prof. dr. Hans Nortier haalde in zijn presentatie een onderzoek aan van Keller et al. uit 2010 waarin een vergelijking is gemaakt tussen 3 pre-screening tools (aCGA, VES-13 en GFI). De GFI met een complete CGA kwam daaruit als ´gouden standaard´ naar voren.

De onderzochte groep patiënten (n=113) bestond voor 60 procent uit mannen en 40 procent uit vrouwen. De gemiddelde leeftijd was 77 jaar en de diagnose lag gemiddeld 79 maanden voor afname van de vragenlijst. Circa eenderde van de patiënten had prostaatkanker. Hoog scoorden verder longkanker (13 procent) en borstkanker (17 procent) en darmkanker (17 procent).

Resultaten pre-screening

GFI: Het afnemen van de GFI duurde gemiddeld 15 minuten. Bijna eenderde (31 procent) van de patiënten werden geclassificeerd met ‘hoog kwetsbaarheidsrisico'. De nauwkeurigheid van de GFI was 39 procent met een negatieve voorspellingswaarde van 40 procent.

VES-13: De gemiddelde tijd voor het afnemen van de VES-13 bedroeg eveneens 15 minuten. Na de screening werd 49 procent van de patiënten ingedeeld in de categorie ‘hoog risico' met een nauwkeurigheid van 61 procent. De negatieve voorspellingswaarde was 48 procent. "De VES-13 scoort iets beter. Maar ook deze test heeft onvoldoende voorspellende waarde", aldus prof. dr. Hans Nortier.

aCGA: Het afnemen van de aCGA duurde het langst, gemiddeld 30 minuten. De negatieve voorspellingswaarde voor cognitie was 88 procent, ADL (97%), GDS (96%) en IADL (92%). "De ingekorte CGA is dus iets beter."

Prof. dr. Hans Nortier concludeerde dat de GFI en VES-13 een lage voorspellende waarde hebben (40 respectievelijk 48 procent). De aCGA heeft een hoge, negatieve voorspellende waarden voor GDS, cognitie, ADL en IADL. De GFI and VES-13 zijn niet erg bruikbaar als screeningsinstrument bij patiënten ouder dan 70 jaar met een hoog kwetsbaarheidsrisico. "Deze testen leveren dus niet veel op. De GFI en VES-13 zijn als pre-screening instrument niet nuttig."

Assessment & chemotherapie

Vervolgens ging hij in op een onderzoek van Aaldriks et al. (2011) naar de voorspellende waarde van diverse geriatrische assessments bij patiënten ouder dan 70 jaar die behandeld werden met chemotherapie. De gemiddelde leeftijd van de patiënten in dit onderzoek was 77 jaar. Circa 60 procent had darmkanker, 40 procent kreeg adjuvante chemotherapie en 60 procent chemotherapie in de palliatieve fase. Aaldriks bestudeerde de GFI, Mini Nutritional Assessment (MNA), IQ Code, MMSE. In totaal deden 202 patiënten mee aan dit onderzoek. De vragenlijsten werden afgenomen voor de behandeling, na minimaal 4 chemokuren en na 6 maanden.

De resultaten van dit onderzoek wijzen uit dat de GFI een bruikbaar instrument lijkt te zijn om kankerpatiënten van 70 jaar of ouder te screenen die door oncoloog geschikt werden bevonden om chemotherapie te ondergaan. De GFI en MNA werden als bruikbaar instrument beschouwd om de overleving van oudere patiënten met kanker te voorspellen die in staat werden geacht om chemotherapie te ontvangen.

Oppassen met te snelle conclusies

"We moeten oppassen met te snelle conclusies", reageerde prof. dr. Hans Nortier op vragen vanuit de zaal. "Maar de voorspellende waarde van de toxiciteit lijkt belangrijker te zijn dan de indicatie dat een patiënt in staat is om vier kuren kan afmaken." Een van de deelnemers gaf aan te twijfelen aan de betrouwbaarheid van vragenlijsten die door patiënten zelf zijn ingevuld. "Moeten we daar ook geen rekening mee houden?" Een ander vroeg zich af of de klinische blik van een ervaren oncoloog niet veel belangrijker is dan het afnemen van een screeningslijst?

Presentatie prof. dr. Hans Nortier  

• Screeningsinstrumenten: 'Oppassen met te snelle conclusies'
• Prof. Extermann: 'If you assess your patients, half of the job is done'
• Geriatrisch assessment: houd rekening met wensen patiënt
• Onderzoek naar interactie tussen kanker en veroudering in Limburg
• Onderzoek naar partiële bestraling oudere vrouwen met borstkanker
• Eerste ervaringen met Geriatric Navigator: ander MDO geeft beter  
• Cancer Survivorship Awareness maakt aanpassing van zorg noodzakelijk

Meer informatie:
Meer informatie over de Geriatric Navigator is verkrijgbaar bij Maruscha de Vries, coördinator ouderen en kanker bij het Integraal Kankercentrum Zuid (IKZ) in Eindhoven. Tel. 040 - 297 16 16.

Naar boven