GeriOnNe workshop 3: ‘Dilemma's bij ouderen met urogenitaal carcinoom’

EDE - Workshop 3, ‘Dilemma's bij ouderen met urogenitaal carcinoom', leverde tijdens het 4^e nationale symposium ‘Kanker bij ouderen' een interessante bijeenkomst op met veel interactie tussen sprekers en publiek. De nadruk lag op de behandeling van oudere patiënten met een blaascarcinoom of prostaatcarcinoom. Deze urogenitale carcinomen komen (relatief) veel voor, met name bij ouderen.

U kunt gebruik maken van onderstaande index om door de verslagen te navigeren:
4^e Nationale symposium GeriOnNe: ‘Behandeling van ouderen is een kunst'
GeriOnNe: Niet alleen de boodschap, ook rol zorgverlener cruciaal bij communicatie
GeriOnNe: Rol en effecten van chemotherapie, cholesterolverlagers en chirurgie
Workshop 1: ‘Oma's carcinoom: hoe ver moet je gaan?'
Workshop 2: ‘Ouderen profiteren onvoldoende van betere behandeling'
Workshop 3: ‘Dilemma's bij ouderen met urogenitaal carcinoom'
Workshop 4: vinden juiste balans bij behandeling NHL bij ouderen  

Door Liza van Steenbergen

Blaascarcinoom komt relatief veel voor bij ouderen en is een aandoening die veel klachten met zich meebrengt. De deelnemers kregen een casus voorgelegd van een zelfstandige oudere dame met een blaascarcinoom met de vraag welke behandeling zij zouden voorstellen. Reacties in de zaal waren divers. Een van de aanwezigen stelde een afwachtend beleid voor, want de patiënt was nog geheel zelfstandig. Het is maar de vraag of dat na de behandeling nog steeds het geval zal zijn.

Dit werd tegengesproken door de sprekers: hoogstwaarschijnlijk zal deze patiënte binnen een jaar te maken krijgen met toename van de klachten en doorgroei van de tumor en daardoor niet meer goed te behandelen zijn. Een operatie leek een voor de hand liggende oplossing, want een blaascarcinoom groeit snel. De standaard behandeling van een blaascarcinoom is een cystectomie (blaasresectie), maar soms wordt ook radiotherapie toegepast. De conclusie was dat curatieve behandelopties zo lang mogelijk overwogen dienen te worden; ook bij oudere patiënten.

Levensverwachting

Een belangrijke overweging daarbij is dat de levensverwachting van een 75-jarige nog aanzienlijk kan zijn. Echter zonder curatieve behandeling is de kans groot dat de patiënt sterft aan de tumor. Voorwaarde is uiteraard dat de patiënt de behandeling aan kan. Meestal wordt cystectomie verricht in combinatie met de aanleg van een nieuwe blaas (ileal neobladder).

Een alternatief voor opereren is radiotherapie. Dr. M.C.C.M. Hulshof (radiotherapeut-oncoloog in het AMC Amsterdam) zei dat uit gerandomiseerd klinisch onderzoek is gebleken dat dit een goed alternatief is bij de behandeling van blaascarcinoom. Observationele studies laten volgens hem geen verschil in overleving zien tussen radiotherapie en chirurgie. Binnen de curatieve radiotherapie zijn een aantal ontwikkelingen te zien, zoals brachytherapie, chemo-radiatie en image guided external radiotherapie, die in de nabije toekomst mogelijk tot betere behandelopties kunnen leiden.

Prostaatcarcinoom

Ook bij de bespreking van het prostaatcarcinoom bij ouderen werd door Erik van Muilekom (MANP in het NKI-AVL in Amsterdam) een casus opgevoerd. Vanuit de zaal werden diverse behandel-mogelijkheden aangedragen, waaronder chirurgie of het verkleinen van de tumor met radio- of hormoontherapie.

In het algemeen sterven patiënten met een prostaatcarcinoom eerder aan ouderdom dan aan hun carcinoom. Radiotherapie kan uitkomst bieden om de tumor onder controle te houden. Een andere mogelijkheid is transurethrale resectie van de prostaat (TURP). Dit wordt vaak toegepast om klachten weg te nemen. Een alternatief is waakzaam wachten (watchful waiting) of hormoontherapie.

Afwachten

Waakzaam wachten is vaak beangstigd voor de patiënt, zeker wanneer periodieke PSA-metingen aantonen dat de PSA-waarde elk jaar wat stijgt. Dat is een indicatie dat de tumor elk jaar wat groter wordt. Uiteindelijk gaat de arts vaak overstag en wordt met een behandeling gestart om de patiënt gerust te stellen. Veel patiënten gaan echter niet dood aan prostaatcarcinoom, maar als gevolg van een andere aandoening met daarnaast prostaatkanker.

De conclusie voor de beste behandeling van de casus was dat uitwendige radiotherapie en TURP het beste kunnen worden toegepast in verband met het vermijden van klachten. Hormoontherapie is volgens dr. F. van de Berkmortel, Internist-Oncoloog in UMC St Radboud in Nijmegen, een optie om achter de hand te houden. Deze therapie heeft pas na 5 jaar effect op de overlevingskansen. De kans op een positief effect bij ouderen patiënten is dus naar verwachting gering.

Het AMC in Amsterdam hanteert als vuistregel dat patiënten met een levensverwachting boven de 5 jaar een curatieve behandeling krijgen aangeboden. Dat zijn veelal patiënten jonger dan 70 jaar. Mannen boven 80 jaar met een kleine prostaattumor zitten in de laag risico groep; zij hoeven niet behandeld te worden. Het afwegen tussen de voor- en nadelen leverde een levendige discussie op tussen sprekers en deelnemers in de zaal.

Klik hier om de presentaties van dit symposium te bekijken.

Naar boven