Delier

Delier of te wel acuut optredende verwardheid

Stel het gedrag en de reactie van uw zieke naaste is anders dan u gewend bent. Hij/zij is onrustig, geeft vreemde antwoorden, begrijpt u niet of ziet soms dingen die er niet zijn. Wellicht heeft uw naaste last van een delier.

Wat is een delier?
Een delier is een plotseling optredende verwardheid. Dit is vaak een tijdelijke toestand die enkele uren, dagen of weken kan duren. Oudere mensen zijn over het algemeen gevoeliger voor het ontwikkelen van een delier.

Hoe uit een delier zich?
Een delier kan zich op diverse manieren uiten, de meest voorkomende zijn:

• Onrust: de persoon in kwestie is opgewonden, niet helder van geest en reageert abnormaal op de omgeving. Hij/zij heeft gedachten die niet kloppen, ziet, hoort, of ruikt dingen die er niet zijn en kan hierdoor in paniek raken. Hij/zij kan achterdochtig of zelfs boos of agressief reageren.
• Apathie: de persoon in kwestie trekt zich terug en reageert niet normaal op de omgeving. Doordat hij/zij dingen hoort, ziet of ruikt die er niet zijn, kan hij/zij zo angstig worden dat hij/zij niets meer durft te zeggen
• Verlaagd bewustzijn: de persoon in kwestie heeft een minder helder besef van de omgeving en heeft moeite zich te concentreren.

Deze onrust, apathie of bewustzijnsverandering kan variëren in aanwezigheid. De verschijnselen van een delier zijn over het algemeen 's avonds en 's nachts het ergste.

Hoe ontstaat een delier?
Een delier wordt veroorzaakt door één of meerdere lichamelijke factoren. Oorzaken kunnen bepaalde ziekten zijn als bijv. suikerziekte, een hersentumor of een blaasontsteking. Een delier kan ook optreden bij verstopping van de darmen, het onvoldoende legen van de blaas, door medicatie, ondervoeding of na een operatie. Maar ook plotseling stoppen met alcohol, roken of kalmeringsmiddelen kan leiden tot een delier.

Hoe kan een delier behandeld worden?
Aangezien een delier een lichamelijke oorzaak heeft, kan men hier het beste naar op zoek gaan en de oorzaak als mogelijk snel behandelen. Symptomen van onrust kunnen eventueel behandeld worden met specifieke medicatie. Neem hiervoor altijd contact met de behandelend arts op.

Tips hoe om te gaan met delier?
Stel uw naaste heeft laste van een delier, u wilt graag helpen, maar u weet niet goed hoe...Het is in ieder geval belangrijk te weten dat uw naaste er niets aan kan doen en hij/zij zich meestal niet beseft welk gedrag hij/zij vertoont.

Onderstaand een aantal tips die de omgang met iemand met een delier wellicht kunnen helpen:

1. zorg voor een rustige omgeving en beperk het aantal mensen om hem/haar heen
2. laat de persoon in kwestie zo min mogelijk alleen
3. spreek in korte, eenvoudige zinnen en stel korte vragen
4. let erop dat de persoon in kwestie de bril of gehoorapparaat gebruikt
5. zorg voor een normale dagindeling
6. biedt zoveel mogelijk herkenningspunten aan: zeg wie je bent, wat je komt doen, welke dag het is en hoe laat het is
7. zorg dat de persoon in kwestie zicht heeft op een klok en een kalender
8. zorg voor goede verlichting, doe eventueel 's nachts een lampje aan
9. als iemand dingen ziet, ruikt of hoort die er niet zijn, ga er dan niet tegenin, maar toon begrip en zeg hoe u de werkelijkheid ziet. Laat desnoods het onderwerp rusten
10. wek geen achterdocht door te fluisteren of deuren op slot te doen
11. zorg dat de persoon in kwestie zich niet kan verwonden of vallen
12. realiseert u zich dat afspraken maken met iemand met een delier niet mogelijk is
13. let op juiste inname van medicijnen en blijf erbij als deze worden ingenomen
14. controleer of de persoon in kwestie voldoende naar het toilet gaat
15. geef veranderingen in de situatie zo snel mogelijk door aan de behandelend arts

Het Integraal Kankercentrum Zuid heeft een speciaal deskundigheidstraject ontwikkeld om professionals in de zorg te helpen bij het herkennen van en het omgaan met mensen met een delier. Mocht u als verpleegkundige of verzorgenden meer willen weten over delier, dan kunt u rechtstreeks contact opnemen met het IKZ.

Naar boven