Leermenu
De algemene verwachting is dat het aantal mensen met kanker de komende jaren fors zal stijgen. Het aantal nieuwe patiënten met kanker stijgt tot een absoluut aantal van 95.000 in 2015, een toename van circa 2.5% per jaar. Dat komt o.a. door de dubbele vergrijzing (ontwikkeling dat het aandeel ouderen in de totale bevolkingsopbouw toeneemt, terwijl ze ook een steeds hogere leeftijd bereiken) en de ontgroening (de afname van het aandeel jongeren in de bevolking als gevolg van de van de afname in geboortecijfers). Tweederde van alle kankerpatiënten is overigens ouder dan 60 jaar. De toename van ouderen met kanker zal dan ook voor de verpleegkundige zorg specifieke kennis, houding en vaardigheden vereisen. De behandeling zal vaak gecompliceerd worden door comorbiditeit en een minder goede lichamelijke en geestelijke conditie. De verpleegkundige zal in de zorg voor deze oudere patiënt alert moeten zijn op een veelheid aan klachten, symptomen en/of bijwerkingen.
Iedere oudere patiënt vraagt eigenlijk om een individuele benadering, waarbij de biologische leeftijd belangrijker is dan de kalenderleeftijd. Een verpleegkundige heeft in de zorg voor een oudere een signalerende rol, zodat er preventieve interventies ingezet kunnen worden om de gevolgen van ziekte en behandeling zoveel mogelijk te beperken. In de psychosociale begeleiding van een oudere zal de benadering meer gericht moeten zijn op communicatie, afstemming, de levensfase, sociale omgeving en de visie op het leven.
Aangezien er tot op heden binnen de verpleegkundige vervolgopleiding oncologie weinig tot geen aandacht aan deze patiëntengroep besteedt word heeft de Vereniging van Oncologie Verpleegkundigen een speciaal onderwijsprogramma ontwikkeld. Doel hiervan is:
- Vergroten en verbreden competenties van de oncologieverpleegkundige, waardoor hij/zij in staat is de oudere mens met kanker optimaal te verzorgen
- Het beschikbaar stellen van praktisch informatie, handvatten en werkvormen zodat de oncologieverpleegkundige zijn/haar competenties verder kan ontwikkelen
Dit heeft geresulteerd in het project Leermenu Ouderen en Kanker waar onder andere de volgende onderdelen in terug te vinden zijn:
- Kader leermenu
- Beeldvorming
- Specifieke ouderenproblematiek in de oncologie
- Ethische aspecten
- Communicatie
- Continuïteit
- Toetsen en opdrachten
- Beeldmateriaal
- Literatuur
- En nog veel meer!
Na het doorlopen van het Leermenu Ouderen & Kanker heeft de oncologieverpleegkundige meer zicht op het geven van zorg op maat aan de individuele, oudere zorgvrager met kanker. Dit houdt in dat de oncologieverpleegkundige:
- Zich bewust is van de eigen beeldvorming, visie en vooroordelen rond ouderen
- Specifieke ouderenproblematiek in combinatie met de oncologie kan herkennen en preventieve interventies kan inzetten
- Ethische aspecten in de zorg en behandeling van ouderen met kanker kan hanteren
- De communicatie kan aanpassen aan de oudere en diens naasten
- Zowel intra- en extramuraal kan zorg dragen voor continuïteit van zorg van de oudere met kanker
Voor meer informatie over het leermenu, het gebruik en de mogelijkheden ervan, klik hier of bezoek de website van V&VN Oncologie

