Verpleegkundige aan het woord
Onlangs spraken we Corien Eeltink, sinds 2004 werkzaam als Verpleegkundig Specialist (Nurse Practitioner) op de polikliniek Hematologie van het VUmc in Amsterdam en legden haar een aantal vragen voor:
Wat houdt je functie in en hoe ziet je week eruit?
Drie dagdelen per week heb ik spreekuur in het VUmc en in dat spreekuur zie ik patiënten die voor een medisch en verpleegkundig consult komen. Deze patiënten worden protocollair behandeld of vervolgd voor hun hematologische ziekte. Mijn spreekuur doet voornamelijk dienst aan patiënten die naast de hematologische ziekte nog andere niet-medische problemen hebben.
Naast ouderen en kanker heb ik een ook kanker en seksualiteit als aandachtsgebied. Sinds 2007 ben ik bezig met multicenter longitudinaal onderzoek naar seksueel functioneren. Ik verricht bijvoorbeeld nu een nul-meting en wil bij een volgende groep een interventie toepassen. Naast dit onderzoek werk ik met medisch studenten die onder mijn begeleiding onderzoeksvragen met betrekking tot de kwaliteit van zorg in kleine populaties oplossen. En ik presenteer regelmatig op nationale en internationale congressen over mijn aandachtsgebieden. Ik geef zeer regelmatig trainingen over kanker en seksualiteit aan verpleegkundigen. Ook ben ik nauw betrokken bij de ontwikkeling van zorgpaden in het VUmc. Kortom, een lekker druk en afwisselend bestaan!
Zie je in de dagelijkse praktijk vaker ouderen (60 plussers) met kanker dan jongeren?
Ik zie inderdaad meer oudere patiënten dan jongere. Ik heb een collega Nurse Practitioner en zij ziet voornamelijk veel jonge patiënten. Deze verdeling heeft ook met de ziektebeelden te maken; zo zie ik veel patiënten met Multipel Myeloom en Myelodysplasie en mijn collega concentreert zich meer op patiënten met Acute Lymfatische Leukemie en Hodgkin Lymfomen.
Vergt het omgaan met ouderen met kanker een andere manier van communiceren?
Jazeker! Ouderen hebben andere vragen en zorgen, en ze zijn vaker afwachtend en terughoudend. Je weet eigenlijk nooit zeker of ze de informatie goed begrepen hebben. Als ze thuis tegen een probleem aanlopen willen ze je niet belasten en durven soms geen contact op te nemen. Dan moeten we goed op gaan letten! De informatie die gegeven wordt moet dus heel helder zijn. Maar teveel informatie geven is ook weer niet goed. Standaard informatie is er niet en eigenlijk moet je het echt per patiënt bekijken en daar je informatiestroom op aanpassen.
Wat maakt het werken met ouderen leuk, interessant of juist bijzonder?
Oudere mensen zijn kwetsbaar. De zorg vraagt weliswaar soms wat meer tijd, maar het is zeer bevredigend. Soms denk ik oprecht dat ik de leukste baan in de gezondheidszorg heb! Het is helemaal niet moeilijk, ik hoef alleen maar goed te luisteren en aardig te zijn.
Ervaar je dat ouderen met kanker op een andere manier met hun ziekte omgaan dan jongeren?
Ja, ik heb het idee dat de oudere kankerpatiënt veel meer gaat voor kwaliteit dan voor kwantiteit. Als de kwaliteit in het geding is dan willen ze ook vaak niet meer. Dat is wel iets dat je moet kunnen signaleren. Met juist de kwaliteit van leven in gedachten, vind ik persoonlijk het bespreken van de naderende dood dan ook niet moeilijk. Oudere fitte patiënten kunnen ook het besluit nemen geen behandeling te willen; liever korter leven maar wel optimaal, dan langer leven met klachten of niet meer adequaat. Dat zul je een jonge patiënt niet zo gauw horen zeggen.
Telt het behandeltraject voor een oudere met kanker anders of zwaarder dan voor een jonger persoon?
Ik heb het idee dat het voor ouderen lichamelijk zwaarder is. En het doel van de behandeling is toch vaak anders; jongeren kunnen heel ver gaan bijvoorbeeld in de wens hun kinderen op te zien groeien. Ouderen willen vaker niemand tot last zijn en zijn over het algemeen ook banger voor schadelijke gevolgen die een blijvend karakter hebben.
Vergen ouderen met kanker in je werk meer tijd?
Ouderen vragen wel wat meer tijd. Vooral tijdens het starten van een behandeling. Echter als ouderen goed geïnformeerd en geïnstrueerd zijn dan vragen zij nog maar weinig van je tijd. Je moet dan natuurlijk wel alert blijven en de patiënt vooral goed uit blijven vragen en controleren.
Heb je ook wel eens last van het feit dat oudere mensen vaak één of meerdere chronische ziekten hebben?
Voor mij is dat zeer zeker niet lastig. Ik zie het eigenlijk meer als een bijzondere uitdaging om juist iedere keer dat complete web te ontrafelen. Ik leer ook echt van iedere patiënt. Juist door open te staan voor en te vragen naar, krijg je het totaalplaatje in beeld. En ik geneer me ook niet om vragen te stellen aan de medisch specialisten. In het VU neem ik dan ook regelmatig deel aan de diverse patiënten besprekingen van de afdeling Hematologie.
Wat zou je artsen/verpleging of mensen in opleiding mee willen geven over het werken met ouderen met kanker?
Door het stellen van een goede anamnese en het hanteren van een pro-actief beleid kunnen we voorkomen dat we achter de feiten aanlopen. Ik vraag me af wat meer tijd en/of mensenlevens kost. Daar moet dus de focus komen te liggen. Oudere patiënten hebben een eigen idee over ziekte en gezondheid. Vraag naar wat zij belangrijk vinden in het leven en hoe zij in het leven staan en pas daar je behandelplan op aan.

